امروز اول ماه رمضان به نظرم آمد در باره «بسم الله الرحمن الرحیم» بنویسم

اما نکات

1-      «بسم الله الرحمن الرحیم» فقط درسوره حمد یک آیه مستقل است و در سوره‏هاى دیگر قرآن جزئى از آیه اول محسوب گردد. (بنا بر این مثلا در سوره کوثر" بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ إِنَّا أَعْطَیْناکَ الْکَوْثَرَ" همه یک آیه محسوب مى‏شود).

2-      معنای " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ در اکثر قران ها به نام خداوند بخشده مهربان ترجمه شده است که این ترجمه همه آن اشتباه است در این خصوص شهید مطهری و ایت الله معرفت به این ترجمه قران ایراد گرفته اند ایت الله مرحوم معرفت در این خصوص می فرمودند:

" بسم الله الرحمن الرّحیم را چه طور ترجمه میکنند ؟ ببینید میگویند : به نام خداوند بخشنده مهربان !! میدانى در این نوع ترجمه مرتکب چند غلط میشویم ؟ اولاًّ بسم الله ، الله ، ال اله است ، این یعنى خدا ؟ یا خداوند ؟ خداوند جنبه وصفى دارد ، و آنى که اسم خداست ،  خداست، چرا وصف مى آورى ؟ اسم بیاور . پس باید بگویى به نام خداى . از روز اول این اشتباه را مترجمان کردند و وصف را به عنوان وصفى ، اشتقاقى را گذاشتند جاى یک اسم ذاتى ! اینها عدم توجه است !

رحمن به چه معناست ؟ بخشاینده ؟! بخشاینده از جود و کرم و سخاست. ولى این رحمت است و از ریشه رحمت است . چه جورى ترجمه اش میکنى؟ من این مطلب را گفتم و ثبت شد و الان خیلى ها دارند ترجمه را بر میگردانند . به نام خداى مهر گستر ، این معناى رحمت است ، رحمت واسعه . خوب رحیم یعنى چه؟! رحیم یعنى مهر ورز . پس معنى دقیق ترجمه تحت الفظى بسم الله الرحمن الرحیم یعنى : به نام خداى مهر گستر مهر ورز ! اینها مال چیه ؟ غفلت از این دقایق لفظى . بنابر این الله را به معناى خداوند معنى کردن اشتباه بزرگى است . و رحمن را به معنى بخشاینده معنى کردن اشتباه بزرگتر . و رحیم را به معناى رحیم یک خصوصیت دارد و این مبالغه است در مهر ورزى یعنى خداى مهر ورز 

حال با این تعبیر بگو بسم الله الرحمن الرحیم " به نام خداى مهر گستر مهر ورز " و خودت فکر کن که آیا بخشیدن همان مهر گسترى است !! و یا مهر بان همان مهر ورزى است ؟؟! به نام خداى مهر گستر مهر ورز

 

البته بعضی از مفسران نیز گفته اند خدا ترجمه الله نیست زیرا می توان گفت که در فارسی لغتی مترادف کلمه الله که بشود جای آن گذارد نداریم، و هیچکدام رساننده تمام معنی الله نیستند. زیرا اگر بجای الله «خدا» بگذاریم رسا نخواهد بود، چون خدا مخفف «خودآی » است و رساننده تعبیری است که فیلسوفان می کنند، یعنی «واجب الوجود» و یا شاید به کلمه غنی که در قرآن آمده است نزدیک تر باشد تا به الله. و اگر خداوند استعمال شود باز رسا نخواهد بود زیرا خداوند یعنی صاحب، و اگر چه الله خداوند هم هست ولی مرادف با خداوند نیت; خداوند یک شان از شئون الله است.

استاد محمد علی انصاری می فرمایند شاید کلمه ایزد در فارسی  ترجمه بهتری از الله باشد.

3-      معنای باطنی هر بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ در آغاز هر سوره متفاوت است بنابر این مستحب است وقتی می خواهید سوره ای را شروع نمایید-خصوصا در نماز- با نیت همان سوره بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ را بگویید علامه طباطبایی در این خصوص می فرمایند:

اغراض و مقاصدى که از هر سوره بدست مى آید مختلف است ، و هر سوره اى غرضى خاص و معناى مخصوصى را ایفاء مى کند، غرضى را که تا سوره تمام نشود آن غرض نیز تمام نمى شود، و بنا بر این جمله (بسم الله ) در هر یک از سوره ها راجع به آن غرض واحدى است که در خصوص آن سوره تعقیب شده است .
پس بسم الله در سوره حمد راجع به غرضى است که در خصوص این سوره هست

 

مطلب خیلی طولانی شد