این روزها در خبرها زمزمه‌های های گران شدن نان به گوش می رسد .هرچند این خبرها معمولا از سوی مسئولان تکذیب می گردد اما همین تکذیب ها نشان از تائید خبرها می دهد . در توجیه گران شدن نان هم گفته می شود "چون قیمت تضمینی گندم افزایش یافته است و پاداش ویژه رئیس‌جمهور هم امسال به گندمکاران  تعلق خواهد گرفت پس  اگر دولت مبلغ یارانه  به نان را افزایش ندهد باید نان گران شود".(1) جالب است در این توجیه مسائل نانوا ها(مثل افزایش حقوق کارگران نانوایی) نیز  توجه نمی شود.

در علم اقتصاد به کالاهای که با افزایش درآمد مصرف آن کم می شود  اصطلاحا کالاهای پست گفته می شود  این کالا های دارای کشش درآمدی منفی می باشند و هرچه خانوار ها ثروتمند شوند مبلغ کمتری را ازآن کالا خرید می نمایند و لذا ارزش نسبی و مطلق منافع یارانه برای فقرا بیشتر از از طبقات درآمدی دیگر جامعه است. یارانه این کالاها غالبا خود هدفمند نامیده می شود  زیرا دهک های پایین بیشتر از آن بهره مند می شوند. نان در ایران جز این نوع از کالاها طبقه بندی می شود. آمار و اطلاعات موجود  و  مشاهدات اقتصادی  نشان می دهد این قلم از یارانه به تمامی دهک های درآمدی تقریبا بطور مساوی تقسیم شده است و حتی در سالهای  اخیر دهک های بالای جامعه از این یارانه (به علت مصرف سرانه پایین تر)  کمتر استفاده نموده اند .  در زمانی که قرار بود قانون هدفمندی یارانه ها تصویب شود  در توجیه قطع یارانه نان گفته شد ما این یارانه را بخود مردم می دهیم تا آنگاه نانوا کفیت نان خود را افزایش دهد و همچنین از قاچاق نان به خارج نیز جلوگیری نمایم. حال نه کیفیت نان بهتر شد نه از قاچاق آرد جلوگیری شد چون فقط خواستیم از طریق قیمتی مشکل را حل نماییم . متاسفانه اکنون در ایران   علم اقتصاد به علم سودا گری  تبدیل شده است و همه تصمیمات را می خواهیم کاسب کارانه محاسبه کنیم. در صورتی که حتی براساس علم توسعه غربی نیز گران کردن هرساله قوت لایموت مردم امری غیر علمی است تا چه رسد به ارزشهای اسلامی که شان و کرامت انسانها بسیار بیشتر از آن است که هم چیز  با او کاسب کارانه محاسبه شود.

چندی پیش  مصاحبه از یک نانوا را خواندم که گفته بود روزهای پس از واریز یارانه ها به حساب مردم مشتریان ما بیشتر می شود . این یعنی این که بعضی از مردم برای خرید نان مصرفی خود مشکل دارند و با واریز یارانه به خرید نان می پردازند . حال اگر بخواهیم نان را بیشتر گران کنیم ......................

 

1-مصاحبه مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی ایران

پ.ن. این مطلب در روزنامه خراسان  بعنوان سرمقاله در تاریخ 20 فروردین 92 چاپ گردید.اینجا